የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ውሂቦችን፣ መረጃና እውቀትን ለማቀነባበር የሚያገለግሉ ሶፍትዌሮችን፣ ኮምፒውተሮችን እና ኮምፒዩተሮችን ነክ ሲስተሞችን ለመመርመር፣ ለመረዳት፣ ለማቀድ፣ ለማዳበር፣ ለመገንባት፣ ለመሞከር፣ ለማከፋፈል፣ ለመደገፍ እና ለመስራት የሚያገለግል ቴክኖሎጂ ነው።
እንዲሁም ለማከማቻ፣ ለንባብ ዓላማዎች፣ ለማስተዳደር እና መረጃን ለማስተላለፍ ያገለግላል። ኮምፒውተሮች፣ ሞባይል ስልኮች፣ ኔትወርኮች፣ አፕሊኬሽኖች እና ሌሎች ቴክኖሎጂዎች በሙሉ ያካትታል። IT የመረጃን ስብስብ ተሻለና በተሻሻለ የግንኙነት ችሎታዎች እና በጠንካራ ቴክኒካዊ ምንጮችን በመጠቀም ልዩ አድርጎ ያደራጃል። የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሰረታዊ ግንዛቤ ማግኘቱ በማይታመን ሁኔታ ለሁሉም ሰው ጠቃሚ ሊሆን ይችላል። ይህንን ዕድል ለማያውቅ ሰው ውስብስብ የሆነውን የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዓለምን በተመለከተ ለሚሰጡት ሀሳቦች ከባድ መስሎ ሊታይ ይችላል ፣ የውጭ ባለሞያዎችን ለመግባባት ወይም ጥሩ ግንኙነት ለማቆየት የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ለማንኛውም ሰው ጠቃሚ ነው።
የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ የተለየ ምህዳር የለውም; በተግባር ሁሉም ዓይነት ዘመናዊ የኮምፒዩተር ኔትወርክ ቴክኖሎጂዎች በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ጥላ ስር ይጣመራሉ። ለአሁኑ እና ለወደፊት ህይወት ቀጣይነት ወሳኝ የሆኑ ሰፊ ቴክኖሎጂዎችን ለማዘጋጀት ጥቅም ላይ ይውላል።
እንዲህ ዓይነቱን ቴክኖሎጂ የማዳበር ዋና ዓላማው ግቡን ለመምታት እጅግ አስቸጋሪ በሆነባቸው ቦታዎች ኔትወርክን ለማስፋፋት ማስቻል ነው። የመገናኛ ብዙሃን በጣም ፈታኝ በሆነበት ጊዜ IT በተለያዩ ሁኔታዎች ውስጥም ይሰራል ነገርግን በእነዚያ ሁኔታዎች ውስጥ የግንኙነት ችግሮችን ለመፍታት የመረጃ ቴክኖሎጂ ሚናው ከፍተኘኛ ነው። ለወደፊት በጣም ጠቃሚ የሆኑ የቴክኖሎጂ ቁሳቁሶችን ልናመርት እንችላለን፣ ለዚህም ምስጋና ይግባውና የወደፊት ህይወታችንን ብሩህ ማድረግ እንችላለን።
የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ምሳሌዎች፡-
ከኢንፎርሜሽን ስርዓት በስተጀርባ ያለው መርህ የሰዎች እና የቴክኖሎጂ ስብስብ አንድን ተግባር ለማጠናቀቅ ወይም ግቡን ለማሳካት መተባበር መሆኑን ያሳየናል። ምንም እንኳን መግለጫው መሠረታዊ ቢሆንም በቢዝነስ ውስጥ እንደ ባለሙያ መስራት ቀላል አይደለም, እና ለአዳዲስ ሀሳቦች እና ሀሳቦች ክፍት መሆንን, እንዲሁም አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን, እንዴት ጥቅም ላይ እንደሚውሉ, የደህንነት ጉዳዮቻቸው እና እንዴት ወቅታዊ ማድረግ ይቻላል የሚውለው ዋነኛው መነሻ ሲሆን። ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው መስተጋብር መፍጠር ይችላሉ ለሚለው። ለመማር በርካታ ነገሮች አሉ ይለናል።
ስለዚህ በጥቂት ምሳሌዎች እንጀምር፡-
1. አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ
አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የኮምፒዩተር ስልተ ቀመሮችን (algorithms) እና ፕሮግራሞችን በመጠቀም የሰውን ልጅ የማሰብ ችሎታ አንዳንድ ገጽታዎች ለማንፀባረቅ የሚያስችል የእውቀት እና የጥናት አካልን የሚያመለክት ቃል ነው። በሌላ አነጋገር፣ እንደ AI ያሉ የማሽን “ዕውቀት” የተወሰኑ የሰዎችን የማሰብ ችሎታ ባህሪያትን ሊመስል ይችላል። ችግሮችን ለመፍታት ፣ በንግግር ለመለየት ፣ እቅድዶችን ለመንደፍ ፣ ለትምህተ አገልገሎት፣ ወዘተ። የቀድሞ ባደረጓቸው ፍለጋዎች፣ የኦን ላየን እንቅስቃሴዎች እና ግዢዎች ላይ በመመርኮዝ ለተጠቃሚዎች የአስተያየት ጥቆማዎችን ለመስጠት በሰፊው ይጠቅማል። በውጤቱም, AI በንግድ መስክ ውስጥ ወሳኝ ነው, እሱም ግቢ ወጪ እቃዎችን ለመቆጣጠር እነዲሁም, ምርቶችን ለማመቻቸት, ወዘተ. ያገለግላል።
አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ብዙ ጥቅም አለው። ቴክኖሎጂው በተለያዩ ንግዶች እና አካባቢዎች ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል። በጤና አጠባበቅ ኢንደስትሪ ኤአይ በመሞከር ለታካሚዎች የመድሃኒት እና የተለያዩ ህክምናዎች እንዲሁም በቀዶ ጥገና ክፍል ውስጥ ለቀዶ ጥገና ስራዎችን በማገዝ። ቼዝ የሚጫወቱ ኮምፒውተሮች እና በራሳቸው የሚነዱ አውቶሞቢሎች ሁለት ተጨማሪ የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ማሽኖች ውጤቶች ናቸው። ለማሰብ ብናሰለጥናቸው ማሽኖች ከሰዎች የበለጠ ብልህ ይሆናሉ? የዚህ አዲስ ቴክኖሎጂ ጠቀሜታዎች ምንድን ናቸው? እርግጠኛ ይሁኑ፣ ብዙ የተለያዩ የ AI አይነቶች አሉ፣ እና ሁሉም ደህንነታቸው የተጠበቀ በመሆናቸው ልንመቻቸው እንችላለን።
2. ብሎክ ቼን (Blockchain)
ብሎክ ቼን (Blockchain) ደህንነቱ የተጠበቀ እና በአውታረ መረብ ላይ የሚሰራጩ አዲስ የመረጃ መዋቅር አይነት ናቸው። ቴክኖሎጂው እንደ ቢትኮይን ያሉ ሚስጥራዊ ምንዛሬዎችን ጨምሮ ማንኛውንም ውሂብ ወይም ዲጂታል ንብረት ለማስተላለፍ ያስችላል። በቢትኮይን (Bitcoin) በአቅኚነት ይሰሩ የነበሩት በሎክ ቼን (Blockchains) ዘርግተው፣ ማዕከላዊ መግባቢያ መስመሮችን ሳያስፈልግ ያለ ማንም ጣልቃ ገብነት ዲጂታል ንብረቶችን ያንቀሳቅሳል
ለቴክኖሎጂ ምስጋና ይግባውና ግብይቶች ስም-አልባ እና ደህንነታቸው የተጠበቀ፣ አቻ ለአቻ፣ ፈጣን እና ግጭት የለሽ ናቸው። ይህንንም የሚያሳካው በእምነት ና ከመካከለኛ አቅም ወደ ግዙፍ ዓለም አቀፍ አውታረመረብ ለማሸጋገር የሚንቀሳቀስ፣ ይህም ሚሆነው በሰፊ ትብብር፣ የፈጠራን ኮድ በመጠቀም እና በምስጠራ መረጃ ልውውጥ የሁሉም የአውታረ መረብ ግብይቶች ህዝባዊ ዲጂታል ግብይትን ይፈጥራል።
3. መጪው የብሎክ ቼን (Blockchain) ቴክኖሎጂ
- ባንክ – በብሎክቼይን ላይ የተመሰረቱ የፋይናንስ መፍትሄዎች ቀጣዩ ትልቅ ነገር ይሆናሉ። በብሎክቼይን ላይ የተመሰረቱ የባንክ መፍትሄዎች የበለጠ አስተማማኝ እና ወጪ ቆጣቢ ናቸው።
- ክፍያዎች – የግብይት ወጪዎች በሌሉበት ቀጥተኛ፣ ፈጣን እና አስተማማኝ የመክፈያ መንገዶች፣ blockchain የወደፊት የክፍያ ሥርዓቶች ይሆናል።
- የሎጂስቲክስ ድጋፍ – ለሎጅስቲክስ ኔትዎርኮች ብሎክቼይን በጣም ጠቃሚ ከሆኑት ምንገዶች አንዱ በአውታረ መረቡ ላይ የጋራ አስተማማኝ የመረጃ መዝገብ መፍጠር ነው። ፈጣን የሆነ መረጃ ቅብብል ለሎጅሰቲድስ ዋነኛው ነገር ነው።
- የጤና እንክብካቤ – የታካሚ የህክምና ታሪክ በመሣሪያ ስርዓቶች መካከል ለማስተላለፍ ያግዝዎታል። በጤና ባለሙያዎች መረጃ አዘገጃጀት መካከል የተሻለ ስብጥር አመካኝነት, የታካሚን በተሻለና ትክክለኛ ምርመራ ለማከናወን እድልን ይጨምራል።
4. ምናባዊ እውነታ (Virtual Reality)
ቨርቹዋል ሪያሊቲ በሶፍትዌር የተፈጠረ እንደ እውነተኛ አካባቢ እንዲቀበል በሚያስችል መልኩ ለተጠቃሚው የሚቀርብ ሰው ሰራሽ አካባቢ ነው። በኮምፒዩተር ላይ፣ ምናባዊ እውነታን በዋነኛነት የሚለማመደው ከአምስቱ የስሜት ህዋሳት በሁለቱ ነው፡ እይታ እና ድምጽ። በጣም ቀላሉ የቨርቹዋል እውነታ በ3-D ምስል በኮምፒዩተር ላይ በማጫወት የተለየሁ ማራኪ፣ አስፈሪና ልብ አንጠልጣይ ሊሆኑ ይችላሉ፣ እንቅስቃሴዎችን ከምስሎች አብሮ በማቀናበር ምናባዊ እውነታን ያሳየናል። ይበልጥ የተራቀቁ ጥረቶች የማሳያ ምስሎችን እንዲሰማዎት የሚያደርጉ እንደ የተጠቀለለ የማሳያ ስክሪን፣ በተለባሽ ኮምፒውተሮች የተጨመሩ ትክክለኛ ክፍሎች እና የሃፕቲክስ መሳሪያዎች ያሉ አቀራረቦችን ያካትታሉ።
በዚህ ውጤት ምክንያት ሰዎች የሚያገኟቸው አገልግሎት ወይም ልምዶች በጣም የተራቀቁ ሲሆን። በመስክ ጉዞዎች፣ በሠርቶ ማሳያዎች፣ በተንቀሳቃሽ ፊልሞች፣ በኤግዚቢሽኖች፣ በድምጽ ቅጂዎች እና በሌሎች በርካታ መንገዶች መልእክቱን ለማጉላት የሚያገለግል ጠንካራ መልክቶችን ለማስተላለፍ ይችላል። የምናባዊ እውነታ (Virtual reality) ቅልጥፍናን እና ግንዛቤን ለማሻሻል በርካታ ምልክቶች እና የመልቲሚዲያ ማውጫዎች ወደ ትእይንቱ በማስገባት የእውነታን አለም ለማስመሰል ይካተቱበታል። ቪአር ንግዶች ጊዜን እና ገንዘብን እንዲቆጥቡ ያግዛል እንዲሁም ስራን የበለጠ ምቹ ያደርገዋል። ሰራተኞቹ ምርጫ ለማድረግ ወይም ፕሮጀክቶችን ለማጠናቀቅ መጓዝ አያስፈልጋቸውም። ምናባዊ እውነታ ለምሳሌ ፕሮጀክቶችን ለመገምገም ከመላው አለም በመጡ አርክቴክቶች ሊጠቀሙበት ይችላሉ። ምናባዊ እውነታ ደንበኞች ልብሶችን የሚሞክሩበት ምናባዊ የገበያ ቦታ እንዲፈጠርም ያስችላል።
5. ኳንተም ኮምፐፒውቲንግ (Quantum computing)
ኳንተም ኮምፒዩተር የኳንተም ሜካኒኮችን ጎዶሎ ህጎች (እንደ ኳንተም ሱፐርፖዚሽን እና ኳንተም ኢንታንግሌመንት ያሉ) በመጠቀም ስሌቶችን የሚያፋጥን ኮምፒውተር ነው። አንድ የተለመደ ኮምፒዩተር በሁለትዮሽ ‘ያስባል’፣ የ1s እና 0s ቋንቋ በኤሌክትሪክ ቻርጆች አማክኝነት የሚወከለው በሽቦዎች ውስጥ ሊዘዋወር እና መረጃን ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ሊያስተላልፍ ይችላል። በሌላ በኩል ኳንተም ኮምፒዩተር ከኤሌክትሪክ ቻርጆች ይልቅ በአካላዊ ቅንጣቶች (ቁቢትስ በመባል ይታወቃል) ይሰራል። ይህ በርካታ ጥቅሞች አሉት።
ኳንተም ኮምፒውተሮች በአሁኑ ጊዜ ጥቅም ላይ ከዋሉት በጣም ኃይለኛ ሱፐር ኮምፒውተሮች በሚሊዮን የሚቆጠሩ ጊዜዎች ፈጣን ይሆናሉ፣ ምክንያቱም ኳንተም ቢት ብዙ ግዛቶች ሊኖሩት ይችላል።
6. የሳይበር ደህንነት (Cybersecurity)
የኢንፎርሜሽን እና ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ሁሉንም የሕይወታችንን ክፍል ያሟላል – ከትምህርት እና ንግድ እስከ ግብይት እና ባንክ ይህም ለሳይበር-ወንጀልም ያጋልጡናል። እንደ እውነቱ ከሆነ የሳይበር ደህንነት በጊዜያችን ካሉት በጣም አስፈላጊ ጉዳዮች አንዱ ሆኖ ብቅ ማለቱ፣ የሳይበር ደህንነት አገልግሎቶች በኮርፖሬት ስራዎች ውስጥ ወሳኝ ሚና እየተጫወተ መሆኑን ያሳየናል።
የኮምፒዩተር ሲስተሞችን – ሃርድዌር፣ ሶፍትዌር እና ዳታ – ከሳይበር አደጋዎች መከላከል የሳይበር ደህንነት ማለት ነው። የኢንተርኔት ተጠቃሚዎች ቁጥር እየጨመረ በሄደ ቁጥር የሚያጋጥሟቸው የሳይበር ጥቃቶች እየጨመሩ ይሄዳሉ። የሳይበር ወንጀለኞች ወሳኝ መረጃዎችን ከንግዶች ፣ መንግስታት ተቋማት፣ የፖለቲካ እና ወታደራዊ ድርጅቶች እና ወርዶ ተራ ዜጎች ለመስረቅና ማጥቃት ይፈልጋሉ። ይህ የመረጃ ጥሰት ከፍተኛ የገንዘብ እና ስም ጥፋትን እንዲሁም ኢኮኖሚን የማቆም እክሎችን ሊያስከትል ይችላል።
